Blogia

FUNDACIÓN PACO LAREO

VII XUNTANZA OBRADOIRO INTERNACIONAL DAS ARTES PLÁSTICAS
11/07/04-17/07/04

- XuNTaNZaS
<center>VII XUNTANZA OBRADOIRO INTERNACIONAL DAS ARTES PLÁSTICAS<H6>11/07/04-17/07/04</H6></center>

Todo se coidou ata o último detalle para que os artistas disfruten plenamente desta estadía en Piloño. Comeza hoxe a séptima Xuntanza Obradoiro Internacional das Artes Plásticas no seo da Fundación Casa Museo A Solaina de Piloño, no Concello de Vila de Cruces. «Sete días que se adicarán a creatividade no rural, aquí en Piloño, e de convivencia marcadas pola paz», así describe o presidente da Fundación, Francisco Lareo, esta nova xuntanza na que algúns artistas veñen por primeira vez e outros repiten experiencia.

Un proxecto programado con mimo nos últimos meses polo equipo técnico de A Solaina e no que, cada un, se fará dono dun recuncho das instalacións para deixar voar o pincel sobre o lienzo ou plasmar na pedra ou na madeira as inquedanzas e sensacións máis profundas dese momento, sempre en contacto coa natureza. «Cada xuntanza, e xa van sete, teñen unha característica especial e particular. Ninguhna se asemella á anterior», subliña Lareo. Os resultados do obradoiro veranse co decorrer dos días e finalmente exhibiranse alá polo mes de novembro nas salas do Museo Municipal Aller Ulloa de Lalín. Ao mesmo tempo presentarase o catálogo, que editará a Dirección Xeral de Promoción Cultural, dos traballos realizados no museo cruceño.

Os creadores xa enchen A Solaina. Artistas chegados dende Milán coma Cristiana Depredini, os galeses Brendan Stuart Burns e Richard Iwan Elis Roberts, a mexicana Elizabeth González Rozas ou a holandesa Tineke Porck dan fé da internacionalidade desta xuntanza ao igual cos brasileiros Luiz Mario Costa Freire e Valter Ornellas. Pero España tamén está representada. Da cidade condal chega Cristina Fernández; de Murcia, José Antonio Torregosa e, de Galiza, David Fernando Giraut, Jorge Couceiro García, Teresa de la Paz Grande Taboada, Lola F. Dapena, Beatriz Rivera, Almudena Fernández, María Marticorena Cabezas, Marta Rial Vázquez, Antón Lamazares, Luis Iglesias Rodríguez e Xaime López Villar.

Amelia Ferreiroa. na Voz de Galicia

0 comentarios

- XuNTaNZaS
<center></center>

A SOLAINA DE PILOÑO é unha nova vara de medi-la cultura. Un espazo lúdico onde o home enriquece o seu interior do propio entorno luxurioso que o sostén.
Paco Penas

0 comentarios

A MAGIA DO ORLANDO

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>A MAGIA DO ORLANDO</center>

Fundación Casa Museo A SOLAINA de PiloÑo
Texto de Orlando Jorge Figueiredo na V Forxa Literaria (Encontros Culturais no Rural)


O JUGO
Estou aqui, sentado. Estou aqui, parado, a olhar o silêncio que caiu sobre este espaço. Este silêncio feito de sol e moscas que me pousam nos bracos, que me fazem cócegas com as suas patitas como se dissessem: Olha para mim, Orlando! Olha para mim! Moscas que fazem parte deste cenário. As luzes estâo adormecidas, os microfones calados, o rádio dorme a sua sesta, as máscaras esto penduradas á espera dos actores que nâo vém. Por um momento, a vida ficou suspensa. Estou aqui, sentado na solaina desta casa. Ouço os pássaros que me contam segredos...O telefone é um telefone preto, antigo e queda se silencioso. Estou aqui, a olhar o jugo pendurado na trave do alpendre. O jugo que olha para mim e me propóe mil jogos de submissáo. É um jugo partido, incompleto. Talvez possa ser recuperado, talvez a vida possa ser restaurada em cada momento e o jugo se torne leve e suave. Ha o busto de urna crianga que me fita com os seus olhos vazios. Os cábelos de palha e o nariz arrebitado fazem-me sorrir.
Estou sentado, aqui. No meio deste palco que é a própria vida, olhando as lúas coladas Nas paredes. Umas tantas lúas que me sorriem de mansinho. Lúas doces e ternas como carinhos de mulher. Deixo-me ficar, prisioneiro desta magia, deste encantamento encantado, enfeitigado pela magestade simples deste jugo pendurado na trave do alpendre. Deixo-me ficar nesta quieta mansidào de nâo fazer nada, de nâo desejar nada, nem aventuras, nem paixôes, apenas estar. Apenas fazer parte deste cenário rural que agora se agita. O rádio toca uma cançao infantil. Os actores vâo chegando. A vida recomeça.

0 comentarios

Homenaxe a D. Manuel Reimóndez Portela

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>Homenaxe a D. Manuel Reimóndez Portela</center>

Fundación Casa Museo A SOLAINA de Piloño

Texto leído por Xosé Neira Vilas na VI FORXA LITERARIA da Solaina de Piloño adicada a memoria de Manuel Reímondez Portela.

De primeiras quero saudar agarimosamente a dona Victoria Fernández, viúva de Reimóndez e a todos os familiares que a acompañan nesta ocasión. E quero felicitar á Solaina de Pilono e ó seu director, o amigo Paco Lareo, por homenaxear ó gran Manuel Reimóndez Pórtela que andou por estes e moitos outros caminos procurando levar saúde e consolo á xente, exercendo un vocacional apostolado humanístico.
Hónrase a Solaina dedicando esta sesión, esta Forxa Literaria a este gran home, a este "médico dos pobres", como todos lle chamábamos na comarca.
Os que participamos nesta mesa redonda puxémonos máis ou menos de acordó e escollemos facetas diferentes para non repetirnos, para non dicir todos as mesmas cousas. Porque Reimóndez era polifacético. Hai varios Manuel Reimóndez e abordamos cada un de nós aspectos diferentes do seu múltiple facer.
Por outra parte ahí están os seus libros imprescindibles, as súas investigacións, e está na memoria da xente a súa bonomía, a súa sabencia, a súa calidade humana.
Se se me permite voume referir á miña relación persoal con este home singular e tamén ó Reimóndez emigrante, pois a emigración gravitou decisivamente nel.
Comezou a exercer a medicina cando tina 25 ou 26 anos. Eu andaba polos trece e fun búscalo moitas veces, camñando os sete quilómetros que hai entre Gres e San Miguel de Castro, íao buscar para miña avóa, para miña nai ou para algún irmán pequeño. El acudía puntualmente.
Algunhas veces volvíamos xuntos camiñando ou chegaba algo máis tarde dacabalo. Viñamos por Cira ou cruzábamos o río na barca de Noente, na que remaba un portugués, barqueiro moi agradable e moi amigo do noso médico, quen case a diario subía a aquela embarcación sen baixarse do cabalo dado que ante calquera emerxencia o cabalo sabía nadar e eles dous non.
Sentíamos na aldea verdadeira devoción e simpatía por aquel home, sempre atildado, sempre ben vestido, que ademáis de medicinas daba consellos con palabra grata, convincente, alentadora, por suposto en galego.
Comentábase moito que estivera en Cuba e aquelo, entre os vecinos, dáballe certa aureola, certo misterio, pois era e non era totalmente de San Miguel de Castro; era un médico que de rapaz vivirá en América e en parte formárase alí. Xa se sabe que daquela os nomes de Buenos Aires e da Habana tiñan algo de lonxano e de máxico para todos nos.
Moita xente dicía "vou buscar a San Miguel", ou "que me vexa San Miguel". É obvio que se referían á parroquia pero poder antepoñerlle o nome dun santo tina de por si un algo de relixioso, de bo anuncio, de presaxio favorable.
Os medios que utilizou Reimóndez revelan as súas posibilidades económicas e tamén a evolución do país, que quedara moi mancado pola guerra que acababa de pasar, (guerra na que tamén estivera o noso amigo como sanitario, nada menos que no frente de Teruel). Nun tempo a pé, ó mellor ata dez ou quince quilómetros, e logo dacabalo, en bicicleta, en meto, e finalmente en coche, de primeiras nun cochiño para o que estivo anotado longo tempo e que un día por fin llo asignaron e foino buscar a Barcelona.
En 1949 marchei para Buenos Aires. Tiña vinte anos. En todo momento antes de marchar estiven relacionándome con el. El seguiu atendendo -«amorosamente á miña familia. Atendeuna durante máis de trinta anos. Atendeuna as máis das veces sen cobralle absolutamente nada.
Dende Buenos Aires, nas cartas a meu pai sempre lle preguntaba por don Manolo, pero a el non me atrevía a escribirlle. Xa daquela, inda que seguía indo as casas (foi sempre) xa instalara unha clínica, en plena aldea, na que se facían operacións e se ingresaban pacientes. En lembranza do pai, o seu fillo Luís coida con esmero esa casa (chamada popularmente a Casa do Médico) que nos trae a todos entrañables lembranzas do seu fundador.
En 1961 mandeille a meus pais os meus dous primeiros libros, e mandeilles tamen exemplares para don Manolo.
Logo, ese mesmo ano, Anisia e máis eu fomos residir e traballar a Cuba. Nas cartas á familia sempre preguntaba polo médico amigo, que sabía os seguía atendendo a todos.
En 1971 envieille un exemplar do meu libro para nenos "Cartas a Lelo", onde aparece un contó no que un rapaz vai buscar ó médico. Inda que sen nomes, o rapaz era eu mesmo e o médico era, por suposto, o doutor Reimóndez.
Nos comezos de 1972 recibín na Habana unha carta del, unha carta extensa, escrita en galego. Era coma unha declaración de fe no destino de Galicia, unha clara toma de conciencia do seu país. E a min alegroume saber del, de don Manolo, directamente, e alegroume saber que aquel home a quen admiraba e quería, erguía a bandeira da dignidade do seu país; estábamos enrolados na mesma idea da defensa de Galicia e da súa identidade.
Meses despois, Anisia e eu chegamos a esta térra. Ela por primeira vez e eu despois de vintecatro anos de emigrado. E o primeiro encontró que tiven na comarca foi con Reimóndez. Baixamos nun taxi dende Santiago e pasamos por San Miguel de Castro. Antes de ver a meus pais e a meus irmáns entrei por Valvoa e vino a el. Estiven con el, como estaría moitas veces máis naqueles 50 días que botamos aquí, e nas viaxes sucesivas que dende entón faciamos a Galicia.
Foi el quen fixo poñer unha pedra, un monolito na miña humilde casa natal en 1982, onde me fixeron unha entrañable homenaxe en ausencia, e todo organizado por este home singular. Ese monolito anticipouse dez anos á creación do Centro Cultural de Gres, hoxe en plena actividade, e á nosa Fundación, da que Luis Reimóndez é secretario. Foi un adianto do que logo se faría, e foi indudablemente un xesto precursor, que lle debemos a don Manolo.
Xa estaba ferido de morte e asistiu gozoso, conmovido, á inauguración do dito centro en 1993, uns meses antes do seu falecemento.
Sempre recordarei os seus xestos, a súa amizade e lealtade, e o seu amor a Galicia.
Dicía no comezo que Manuel Reimóndez Pórtela fora un emigrante. A emigración, sobre todo a emigración a América, marcou moitos acontece-mentos galegos e moitas conductas e comportamentos das nosas xentes. El era un exemplo positivo desa circunstancia, pois despois dos seus anos naquel continente xa nunca máis tivo unha soa patria. As súas patrias eran Galicia e Cuba, de certa maneira como me ocorre a min. Eu estiven moitos máis anos fóra pero el estivo na época da infancia e eso é definitorio se nos atemos á coñecida frase de Rilke.
Tiña poucos anos cando marchou cos seus pais para a Habana. Alí rematou os estudios primarios e comezou o bacharelato. Viviron no barrio de Marianao e no casco histórico da cidade, na rúa Leonor Pérez, preto da casa natal de José Martí, poeta e Heroi Nacional de Cuba. Participou en xogos, festas e cancións con rapaces do seu tempo, brancos, negros e mulatos. Con uns e outros ía patinar á histórica Alameda de Paula. E inte-grou un equipo de béisbol.
En 1932 voltou co pai a Galicia. Aquí rematou o bacharelato e comezou a estudiar Medicina.
Sempre falaba de Cuba e recordaba, coma Laxeiro, cancións, prazas, monumentos, campañas electorais, ditos e refráns. Recordaba todo. A Habana foi a súa primeira cidade e poida que fose a cidade que de certo amou. A "súa" cidade. Repetía que un anaco del estaba naquel país.
No outono de 1978, corenta e seis anos despois de ter regresado a Galicia, o noso amigo voltou a Cuba, nesta ocasión con Victoria, a súa esposa.
Temos constancia directa da súa emoción naquel reencontró porque os acompañamos case a diario. Van ala vintecinco anos e ainda teño presente o seu asombro cando camiñaba por unha rúa que coñecera os seus pasos de adolescente, cando vía unha estatua ou entraba nun teatro ou recorría un parque. Trataba de recoñecer a cidade en cada recanto, en cada esquina, en cada árbore ornamental. E logo na Praza da Catedral, nas fortalezas do Morro, da Cabana, da Punta, de Atares. Visitou o Centro Galego, o cemiterio onde se achan uns cincuenta panteóns que levan os nomes de outras tantas sociedades galegas, as máis délas xa extinguidas. A Habana cambiara moito pero ainda tiña, no centro histórico, ese aquel de señorío inconfundible, ese selo de nobreza.
De volta trouxo fotografías, libros, récordos, e trouxo sementes e plantas tropicáis que foi plantando no salido das casas de San Miguel de Castro, á beira das flores que cultivaba Victoria e das vellas pedras traballadas que o noso médico e arqueólogo foi coleccionando, non lonxe da consulta e do laboratorio fotográfico e da biblioteca instalou un invernadeiro para protexelas e ate lie creou un clima axeitado mediante un sistema de estufas. Atendía con perenne dedicación e ata con paixón aquel recanto tropical. Quería reproducir en Galicia o máis representativo da flora cubana. E logrouno durante un bo tempo. (A atención desas plantas axudouno anímicamente nun trance difícil da súa vida: cando morreu Manolo, o seu fillo maior, nun brutal e para todos nós inesquecible accidente de tráfico).
Manuel Reimóndez Pórtela, emigrante, médico, investigador, fotógrafo, arqueólogo, animador cultural, presidente do grupo dos 16 que traballou no anteproxecto do Estatuto de Galicia, Alcalde da Estrada, filántropo, escritor, afanoso caminante e observador... foi un home pleno, un galego integral que amou a Galicia por enriba de todo e sen pedir nada a cambio. Amouna coma quen ama un anaco de sí mesmo. Amouna e estudiouna con devoción e agarimo.

Alegrome de recordalo neste lugar, nesta Forxa Literaria, neste Pilono que
caneou moitas veces. Despois que fotografou e estudiou centos de cruceiros en boa parte da provincia de Pontevedra,
chegou ó pazo de Raíndo, nesta parroquia, moi preto de aquí, e no cruceiro atopouse cunha imaxe do
Nazareno que mira para a esquerda, algo certamente novedoso e poida
que o único caso en toda Galicia. Sentía tal ledicia por aquel descubrimento que non se conformou con dicírnolo.
Unha tardiña levounos alí e puidemos velo. Connosco ía tamén o profesor e arqueólogo estradense
Xoán Andrés Fernández.
Piloño, pois, debíalle esta homenaxe, que hoxe cumple cabalmente a Solaina. Noraboa por tal acertó que é certamente un acto de xustiza.

0 comentarios

PILOÑO SITIO DISTINTO
por Pepe Galindo

- XuNTaNZaS
<center>PILOÑO SITIO DISTINTO<H6>por Pepe Galindo</H6>

Banda de música artistica de Merza na SOLAINA DE PILOÑO no homenaxe en lembranza de Xosé Casal e Luis Areán (Xuño, 2001)



Cando regresei da miña viaxe a Galicia comentaba co amigo meu Luis Armand, que por alí estivo tamén hai agora un par de anos, o disposta a gozar da arte que está a xente por aquelas térras. E aínda que esta xeneralización quizáis veña de facer niño precisamente nun contorno relacionado coa arte, e tamén polo formidable trato recibido dos fillos de ala, ó comentario non lle falta razón. Con curiosidade endémica solicitan dos chamados artistas a explicación da súa particular interpretación do mundo; e fano do modo máis natural posible, sen prexuízos, sen afectación.
Antonte miraba co meu amigo Guillermo Aymerich, que é de alí, as fotografías que tomei na miña travesía galega. Recordábame puntualmente, a propósito délas, que Galicia é un país de recantos, de fermosísimos recantos, como vacas cáchenos: ocultos, máxicos, insospeitados. Lugares de mil verdes, de mil luces nun mesmo día. Fíxense vostedes que ata polos ríos corre auga cristalina, e xeada, ademáis, como un polo. Por non falar dos generosísimos comestibles que lle ofrece o país ó alucinado viaxeiro. Pero estas bonanzas da paisaxe e a gastronomía son tópicos, e non por isto menos certas, que case fan esquecelo que realmente hai no fondo de todo isto: as xentes que alí permanecen, entre as que se poden recoñecer, e non con dificultade, aquelas que fabulaba Don Alvaro Cunqueiro nun dos seus máis fermosos libros. E xusto aquí vénme á memoria unha frase que lle gusta moito dicir ó meu amigo Pablo Ramírez, gran admirador e degustador do galega: en Galicia non ten mérito ser escritor naturalista, só tes que sentar a escoitar e transcribir literalmente todo o que escoltas. Estes son os veciños contadores de historias que habitan aquel dédalo de currunchos.
Tomemos como exemplo un deses insólitos recantos: Piloño, unha pequeña parroquia do concello de Vila de Cruces, Comarca de Deza, Galicia, fin da térra na tradición grecolatina. Un lugar no que precisamente as súas xentes son desas que están dispostas a gozar coa arte, e a participar na súa creación. Alí, un grupo de persoas, case filántropos, case personaxes de Cunqueiro, empéñanse en promover uns encontros entre artistas de diferentes nacionalidades. Ano tras ano, Paco e Carmen Lareo, Armindo Salgueiro, Damián Payo, Xavier Vázquez e José Vispo traballan para recrea-lo seu pequeño Pont-Aven, como aquel da Galicia francesa. Corren arriba, corren abaixo, para lie ofrecer á periódica concentración de artistas un contorno que, raiando no exótico, dea acollida e bendiga as musas creadoras dos seus ocupantes. E o sitio é realmente distinto: un ateigado conxunto de edificacións arredor dunha solaina interior, repleto de esculturas, texturas, muráis e escaleiras que soben en todas direccións, e con sete bustos de granito oufanos e rotundos de Colmeiro, Laxeiro, Castelao, Várela Buxán, Maruja Villanueva, Ramón Soto e Vidal Payo, encaixados nunha parede que parecen vixia-lo lugar coa súa mirada de pedra viva. Alí coexisten durante unha semana os artistas foráneos, compartindo o seu parecer e a súa maneira de facer. As súas obras permanecerán naquel lugar, no pequeño museo, nos seus caóticos espacios. Pero, quizáis, o máis importante non sexan os obxectos acumulados, senón o cúmulo de circunstancias que os provocaron: a estancia comunitaria, a conexión con outros -colegas que acaba, sobre todo, por enriquecer. E así, case sen darse conta, cada un dos que alí da e require un pouco sae notablemente mellorado. Aínda que isto non sexa cousa demasiado estraña: de Galicia adoitase saír dése modo.
Tamén discutía con Guillermo o difícil que debe ser naquel país ter vocación de pintor naturalista, e pintar ala onde te levara a burra de Courbet, é dicir, e pintar ó azar xusto no lugar onde á burra se lle ocorra parar. Son tales os cambios de luz que o iris chega a zumbar no seu incesante abrir e cerrar. Pero afortunadamente para eles, os artistas da Xuntanza de Piloño non son pintores naturalistas. Eles traballan noutros ámbitos, en relación cos símbolos ou cos medios, coa Historia da Arte ou coa mesma vida. Teñen a inmensa sorte de non verse na obriga de imitar, interpretar ou suxeri-lo millón de verdes da paisaxe que os rodea. Parece totalmente imposible, mesmo para un bo fotógrafo.
Non sabedes o que tendes, ¿ou si? "
Valencia, setembro do 2000

0 comentarios

VI XUNTANZA OBRADOIRO

- XuNTaNZaS
<center>VI XUNTANZA OBRADOIRO</center>

PORTADA DO CATALOGO DAS ACTIVIDADES DA VI XUNTANZA deseñada por "PAIO"


Para moitos dos que día a día traballamos neste enriquecedor mundo da
cultura constitúe un motivo de satisfacción comprobar como algunhas orixinais
iniciativas, nacidas hai anos, se van consolidando co paso do tempo ata
converterse en citas obrigadas as que asistimos en cada ocasión con verdadeiro
interese. Por iso esta nova edición da Solaina de Piloño supon un motivo de
orgullo para tódolos que dalgunha maneira nos sentimos implicados coas
diferentes manifestacións artísticas de vangarda.

Poder compartir experiencias, distintas visións creativas e incluso
intercambiar opimóns é fundamental para o mundo da cultura, porque este ámbito
fortalécese a través do diálogo, que fructifica en obras e opimóns, contribuíndo
a que cada día todos teñamos unha visión máis amplia da realidade cotiá.

A Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo quere achegar o seu
pequeño gran de área a este proxecto que se iniciou na comarca do Deza alá
polos anos noventa, e seguir sendo testemuña e salvagarda dun traballo que
constitúe un exemplo de ilusión, de creatividade e de esperanza para todos
nos.

Jesús Pérez Várela
Conselleiro de Cultura, Comunicación Social e Turismo


Dende hai lempo estamos a vivir no panorama internacional un momento no que a
oferta cultural e artística é cada vez máis variada e plural en tódalas súas
múltiples manifestacións: pintura, escultura, instalacións, moda...

Esta VI Xuntanza Obradoiro Internacional das artes plásticas, converte por uns
días ó concello de Vila de Cruces en escaparate das distintas tendencias artísticas
que están a xurdir dentro e fóra das nosas fronteiras. As obras que nos amosan
os diferentes artistas que este ano concorren a esta xuntanza, constitúen un
fiel reflexo da diversidade artística contemporánea, dos moitos camiños
abertos na sociedade actual, da capacidade de contrastar ideas e opinións a
través do respecto e a liberdade.

Desde esta Dirección Xeral de Promoción Cultural esperamos seguir contribuíndo
co noso esforzó a que esta xenial idea continúe consolidando a súa andaina
para facer de Piloño un lugar de privilexio no terreo das artes plásticas en
Galicia.



Mª Carmen García Campelo
Directora Xeral de Promoción Cultural

0 comentarios

ENCONTROS

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>ENCONTROS</center>

Fundación Coso Museo A SOLAINA de Piloño
INTRODUCCIÓN ó I Obradoiro Literario da V Forxa
Literaria na Solaina de Piloño.
Baixo o epígrafe: Encontros Culturáis no Rural.

Vivimos dous días intensos e tranquilos na Solaina, sen chegar as 48 horas: o domingo 17 de xuño pola tarde xa volvemos cada quen pro noso cubil.

Hai unhas flores por moitos xardís e incluso escapadas nalgunha veira aun camino que son coma margaritas grandes de color alaranxada a maioría délas e algo mais perdida outras. Todas unhas flores moi alegres sen dúbida. Hoxe estamos a domingo 15 de Agosto.

Eramos por completo ignorantes do que podería dar de si este encontró de poetas na Solaina, os-as galegos-as xa nos coñeciamos de vello e alí vimos conxeniar con Jorge e Orlando, a suma esta vez de poetas portugueses.
Non sabiamos que proposta habería de traballo, se é que ía haber algunha en especial. Pero bueno, con que se dera un recoñecemento do Sitio, a convivencia, o disfrute da xuntanza, os diálogos, e algunha pequeña aportación poética, xa a dariamos por ben apretada.
Pero sí había algo tramado, algo que tería que ser necesariamente traballo individual cun resultado propio e con unidade, mais ó mesmo tempo, substrato sobre substrato ou peza de engranaxe pra unha maquinaria de grupo:
Todas e todos lembraredes ñas carnicerías os mapas de vacas, porcos e ovellas despezadas eos nomes postos en cada parte individualizada dos seus corpos (ou ben separadas ou ben remarcadas). Pois así convimos en facer coa Solaina, despezala e repartírmonola e elaborar cada quen un plato que levaría unha descripción o mais física posible da unidade ou unidades entregadas-aceptadas, mais toda a serie de asociaciós, intereses, esperanzas, suxerencias, que a unha lle xurdiran naquela chousa nova tal cal, deixándose levar. Escribindo.
Non hai moito máis que contar, o resto xa é o proceso, a soedade e a compañía, o terreo de cada unha que fixo o terreo común (común, participativo e aberto da Solaina).
Arrincouse coma quen atrinca polo pe unha pataca, o domingo pola tarde no recital, mostrando as patacas dadas nun tempo record, novas, e eos inconvintes de ser aínda pequeñas e coa térra moi apegotada.
Considerar a moitos-as poetas mais ca coma labradores, coma recolectores eficaces e bos feirantes (coas palabras colocadiñas en canastros, en tinas, ou en cada serda que lie sae do corpo pra fóra ó animal, prendida unha palabra, ou nunha serda cortada, unha miga dunha palabra). E nos contentos-as porque as patacas botan xoromelos e este libro vense botando fóra.
Estivemos considerados de mais, ben atendidos. A Solaina clama ó ceo, e a súa pretensión non é a Capital. Parécenos ben.
Celso Fernández Sanmartín

2 comentarios

A HORA E O REINO LARANXA
por Carlos Negro

- a SoLaiNa Das LeTRaS
<center>A HORA E O REINO LARANXA<H6>por Carlos Negro</H6></center>

A HORA LARANXA.

Velaquí por fin a hora entre lusco e fusco cando os trasnos saen a colgar farrapos de sombra nos aramios do ceo e os grilos rompen en música baixo as poutas dos tigres máis alegres do reino felinos feroces que camuflan a peL con pinturas de amor nesta hora de perfumes encarnados de arrecendos a zucre e trópico de acordes tensos no aire presaxios de estampidas rinoceronte ó ritmo que marcan os tambores e o peito nesta hora abracadabra na que xorden os trasnos das ardentes covas para seren faíscas frenéticas entre os corpos frechas antílope que incendian a un tempo a pel dos vagalumes e as barrigas dos amantes e tamén a alí babá o señor do cofre das laranxas o mago marabilloso que xa corre como un neno invocado pola chamada da fera que agarda escondida no tobo no cubil que desata o desexo en cacería territorio terremoto onde se fai urxente o bocado da presa madura deliciosa carne fresca ofrecida en sacrifico nunha explosión muscular de masas caracois de volcáns de magma que violentan os ventres en vibrante movemento doce macedonia de fluidos zugados en feridas de seda en linguas lianas babosas bicos bolboretas berros de lava convulsións de mel zumes tan acuáticos na fervenza das entrañas na imprecisa xeografía do oco cova de cálidas paredes onde de súpeto aboian nubes de coral mares marmelada arrecifes habitados por peixes amarelos que van esvarando como pedras de río pola peí ata chegar as praias verdes onde venen morrer enormes baleas de carne cansa cetáceos derrotados na furia do combate que agora reclaman repouso no confín da selva no vértice acantilado onde rompen mar e amor en pura xerfa en encaixe de nevé que xungue e afasia paisaxes de berro ou nada no punto exacto sen retorno onde a selva toda é un anel de inmensa claridade unha esfera perfecta de auga e carne un globo de luz que colma o aire do crepúsculo como unha laranxa en exacta plenitude.

O REINO LARANXA

por dentro de nos mesmos
por entre as arañeiras que cobren os recantos da alma
existen aínda países pausados no aire das ponlas
territorios de roupa branca con recendo a herba
lugares onde medran prados soños e laranxas
e mazas tan verdes como o cariño cando nace
por dentro de nos mesmos
máis ala das cancelas que as palabras non abren
permanece en pe o reino invisible dos cantos
o oco cova onde habita desde sempre alí babá
o auténtico señor daquelas historias antigás
que forón amasando con faragullas de pan
e asombros de neno
o marabilloso alí babá dos soños laranxas
o mago abracadabra da pata de cabra
o ilusionista ábrete sésamo que garda no peto
córenla trasnos con artes de circo
e un peite para a barba de ouro
por dentro de nos mesmos
nos recunchiños máis sabrosos do corpo
sobreviven aínda escondidos
os trasnos máis trastes do mundo
os únicos capaces de inventar cada noite
trucos de lume e proceres sorpresa
os únicos que lembran aínda a ruta da illa do tesouro
onde un día ficaron náufragos tantos soños
tantas ilusións que tan fácil se forón esquecendo
nas perchas do armario da memoria
por dentro de nos mesmos
por entre mares piratas de nubes
navegan dornas costureiras de amor
penélopes de vento e vela que tecen e destecen rumbos de coral
suaves singraduras de seda que perseguen
o ronsel da costa abrigosa
o peirao onde agarda paciente
o ser amado e amante
o ser humano disposto a ofrecerse e ofrecernos
o tacto formiga que nos vai devolvendo
afondo profundo do propio ser
ó recinto sagrado da lareira lume
onde segué a arder a máis intensa luz
e a calor de pan do máis quentiño paraíso
no único lugar do universo
onde so existimos nos
ala dentro
no reino redondo que non é deste mundo
pero tampouco doutro
no único lugar do universo onde aínda florecen
como un bosque diminuto de soles
as laranxas máis marabillosas
da horta secreta de alí baba

Carlos Negro na IV Forxa Literaria (Encontros Culturais no Rural)

0 comentarios

BOLBORETAS E CARAMELOS

- a FoRXa
<center>BOLBORETAS E CARAMELOS</center>

DO VOO DAS BOLBORETAS DE BURBULLA EN BURBULLA
Dentro da creación artística, a pintura non ten por qué verse constrinxida á representación dunha realidade aparente, nin á aplicación de técnicas artesas sobre soportes no sentido estricto no que adoita considerarse. Hoxe, con tódolos quebros estéticos deste século, e desde as neoavangardas dos anos sesenta dun modo máis acusado, as prácticas artísticas concibidas como unha estructura fíxa, eos seus xéneros ben diferenciados, estalaron configurando un mapa de gretas. O artista xa non representa o mundo, non reproduce ventas miméticas ou idílicas a través das que contemplar ideáis eternos de conservación. Xa non trata tanto de plasmar unhas impresións como de presentar e responder preguntas. O seu labor de médium co incógnito ou de portavoz dunha realidade múltiple, incerta e relativa, son funcións extremas coas que as veces participa como intermediario da comuni-dade na que se inscribe. Pero á marxe do arquipélago estructurado en torno os circuitos e mercados artísticos internacionais -a homoxeneización da mundialización-, a actividade do artista aínda ten moito de naufraxio, de illa solitaria, de navio proxectado ñas singraduras fragmentadas, de rota que constrúe sucando ou arando no mar. O verso de Machado, aquel caminante non hai camino, faise camino ó andar, manten a súa vixencia porque é a poesía, á fin e ó cabo, a enerxía que constitúe a mirada que ten sobre o mundo. É a atracción dunha sombra a que nos pon en marcha, no noso afán por desvelar qué luz acollé a noite e qué hai de humano ou divino nela.
Neste sentido, a traxectoria vital e artística de Paco Lareo está dotada dése impulso romántico, dunha actitude liberadora que vai á busca do benestar espontáneo, sabéndose parte dun substrato que o une coa tradición. Habería que incidir en que o delirio surrealista, dadaísta as veces, do que pode facer gala, atopa un equilibrio ñas súas doses reivindicativas dunha Galicia rural e culta á vez. Ai está se non firme proxecto da Fundación Casa Museo "A Solaina " no seu Pilono natal, na comarca do Deza, digno das narracións extraordinarias que, desde Cunqueiro a Borges, nos reconcilian coa capacidade do home para soñar utopías.
E dentro deste Paco Lareo poliédrico, activista plural que herda o humanismo renacentista, a tenra picaresca galega e as súas vivencias americanas e europeas, atopámonos coa súa producción artística, libertaria, allea a modas e corsés, reinstalada na súa térra e ofrecendo, desde os anos oiten-ta, os cadros das súas lendarias Talópidas como corcheas que puntean a melodía de quen constrúe un discurso poético e vital. O Cinetismo rural e as Faisanes da luz centraron a súa actividade no ecuador dos noventa, e agora, na súa aventura máis recente e inmediata, son os pins do xardín das bolboretas e os Caramelos de plástico das burbullas inxectadas de cor as súas señas de identidade artísticas.
A través destes materiais atípicos, cotiáns na súa funcionalidade orixinaria e distantes da solemne nobreza de óleos ou pans de ouro, Lareo fai emerxe-la gracia e a sorpresa risoña na súa descontextualización e traslado ó plano pictórico. No uso desinhibido e configurador destas diminutas antenas de plástico, e na capacidade de xerar tramas ópticas e cromáticas que aporta o plástico de bur-bullas, fusiónanse esas prácticas artísticas autónomas, conxénitas ó voo libre dun artista despreocupado dos compartimentos estancos. ¿Son pinturas, son cadros, obxectos, relevos ...? Recursos utilitarios tan lexítimos como puido se-lo asento de bicicleta co que Picasso resolveu a cabeza dun touro. Non busco, atopo.
Os achádegos están moitas veces diante dos nosos propios olios. Intuición e intención, e deixar voa-la imaxinación. Para isto, Lareo sostén a súa teoría da relacionalidade, a partir dunha ordenación simbólica dos obxectos, posuidores de alma e vida propia, e condicionantes en grande medida das nosas conductas e relacións. Non deixa de ser curioso como os inventos máis insospeitados, ou a aparición de solucións para problemas puntuáis, se converten co paso do tempo en elementos que, unha vez resolto o no, interiorizados nos nosos hábitos, nos levan un paso máis ala no proceso e civilización. Etiquetados e preservados, clasificámo-la nosa fraxilidade como outro sistema de ordenación do mundo.
Anque os tempos actuáis adolezan dun certo conservadurismo xeralizado, as intencións de Lareo non pasan polo reduccionismo, pola síntese controlada. Malia que o proceso de elaboración destas obras esixa os coidados e delicadezas, como bo galego mundano, a Lareo sobrevenlle o exceso da narración, da historia por contar, do relato interno e da fábula exuberante.
Cómo non participar da espiral do Xardín das volvoretas, da vertixe de cóxegas do namoramento e do desexo cando sentimos un revoloteo dentro do estómago. Son toda unha invitación á brisa eses xirasois de corola amarela polinizada, rotorrelevos duchampianos e sementes de xúbilo que ansiaba Van Gogh. Paisaxes de desertos azuis e bolboretas xigantes como cruces de pedra da Bretaña máis festiva que puido coñecer a Castelao.
Máis cruces e cruceiros se aparecen agora nos Caramelos de plástico, resaltando as insertacións na paisaxe transversal das burbullas, nunha estampa con cruceiros e arcos de ermida e peixes de eucaristía convertidos en raspas de sardina. Pero tamén hai lugar para o antefaz azul do pallaso, para a máscara do neno que todos levamos dentro; para a man que se estende desde as profundidades oceánicas recollendo unha esfera na súa palma; para o cáliz cocteleiro de guante branco e as pipas sementadas nunha noite de ocio; para o cucurucho con landras do organigrama administrativo; para as libélulas do pantano, curmáns irmáns das bolboretas do xardín, e para os bufos e mouchos da sabedoría popular; para os rabinos amarelos dunha xungla de espermatozoides no caos xerminal dunha vida ó sol; para un reloxo de área que nos escorre o tempo; para os dous olios negros que miran como un tótem de tenrura, coa enigmática tranquilidade de quen observa ou se senté observado.
Esa é, á postre, a dinámica de comunicación que se establece entre a obra de arte e o espectador: un cruce de miradas esos corazóns detidos. Despois do consentimento, o entendemento, a reflexión que practica esa personaxe meditabunda que observa o burato negro, a sombra primixenia que segué absorbendo a luz, queimando enerxía como un plástico que se derrete. E é que, ó igual que houbo unha idade de pedra, de bronce, dos metáis en xeral, grande parte do sáculo vinte admitiría o cualificativo dunha idade do Plástico. Puidera ser, cando xa se fala da era do sicilio das placas dos ordenadores, ou da era do titanio, que recobre o museo Guggenheim de Bilbao ou as naves espaciáis das futuras excursións interestelares, que a proposta de Paco Lareo deixe translucir unha sentida homenaxe ó omnipresente plástico, e desde as problemáticas da súa biodegradación trate de rescatar, cando menos, as mil historias que introduciu ñas nosas vidas.
Se a ilusión da vida no mundo como un soñó no globo xa non é posible, sempre nos quedará a condensación iridiscente nunha burbulla de plástico. E por suposto, os xogos malabares de artistas como Paco Lareo.
Severino Pénelas

0 comentarios

O XARDIN DAS ARTES

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>O XARDIN DAS ARTES</center>

A ESTATUA de Ramón Conde

Eu estou ben
¿e ti?
É esta preocupaçao que encontramos no jardim de esculturas da Solaina. Das profundezas da pedra, entre os montes ondulantes que nos rodeiam, soltam-se gestos de ternura que nos envolvem de urna forma subtil e delicada. O mundo inteiro passa por aqui. É um jardim feito de símbolos, feito de fente, de rostos, de corpos, de bichos, de máquinas.. .Há as máquinas de costura que costuram a vida quando a vida se rompe. O martelo do ferreiro, a forja que forja novos sonhos, a forja criadora de esperanças, mas que recorda que só com trabaiho se tem direito ao sonho.
No centro, um fuste encimado por alguém em posiço fetal e que recebe os raios do nascer do Sol. Alguem que renasce do Sol. A Solaina...Em volta, aconchegando as estátuas, as videiras so testemunhas da vida.
É possível que, durante a noite, no silencio, as estátuas conversern umas com outras e contem o que ouviram durante o día. Acredito que sim. E as videiras, cómplices, acenarao as cabeças e o ciclista de arame murmurará baixinho:
-Será que eles voltam amanha?

Orlando Jorge Figueiredo na V Forxa Literaria (Encontros Culturais no Rural)

0 comentarios

XABIER VÁZQUEZ PARCERO
A XENTE DA SOLAINA

- a SoLaiNa Das LeTRaS
<center>XABIER VÁZQUEZ PARCERO<H6>A XENTE DA SOLAINA</H6></center>

A Solaina de Piloño, fiel co seu obxectivo de difundir a cultura de Galicia en tódolos ciclos da sociedade rural, non pode esquencer nas súas programacións, un apartado destinado ós nenos e as nenas da nosa Comarca.
Nista V Forxa Literaria, quixemos ofertar á mocidade, a posibilidade de participar no lº CERTAMEN INFANTIL DE EXPRESIÓN ESCRITA DE A SOLAINA. Os traballos presentados abarcan diferentes estilos literarios (narracións, poemas, contos, redaccións...) e, consideramos para iste conmetido, a non competitividade dos participantes xa que logo, non está presente nas actividades que aquí se desenvolven a rivalidade entre as persoas que fan uso da palabra, a pintura, a música para transmitir e comunicar sentimentos.
Valoramos moi positivamente o nivel de concorrencia de nenos e nenas a esta convocatoria, e o agrado de tódolos presentes coas lecturas dos textos presentados. Asemade queremos agradecer a colaboración dos Centros de Ensino que aportaron neste proxecto polo seu apoio e implicación desinteresada.

Xabier Vázquez Parcero, nunha das actividades celebrada no marco da V Forxa literaria(Encontros Culturais no Rura)l

0 comentarios

A SOLAINA E AS SÚAS XUNTANZAS

por Román Rodríguez González

- XuNTaNZaS
<center>A SOLAINA E AS SÚAS XUNTANZAS <p><font size=&quot;2&quot; color=&quot;#800080&quot;>por Román Rodríguez González</font></p></center>

Pintura: Paco Lareo



Nos mundos de hoxe, qué separa o local do global, o continente do contido nunha obra creativa, ou a paisaxe arte. A estas grandes cuestións, mesmo filosóficas, as Xuntanzas Obradoiro da Solaina tentan dar resposta.
Paxariñas. Piloño. Vila de Cruces. Deza. A terra. Son palabras que inventámo-los homes para delimita-la nosa realidade. Cada unha transmite percepcións e sensacións diferentes. E cada unha escenifica un espacio concreto onde pezas que o configuran encaixan como nos crebacabezas que fan os nenos. O Pico da Piñeireta pecha o particular microcosmos que enmarca a Solaina, pero é tamén, ¡que contradicción!, a porta dun mundo sen límites nin fronteiras. mundo de relacións e de intercambios que dá como froito unha obra artística singular na súa concreción e no seu proceso creativo.
O acontecemento remóntase a 1992. Cada dous anos témo-la sorte de que este foro de acollida se difunda cada con máis forza, convertendo a pequena aldea de Paxariñas nun referente -quen sabe se mundial?- das vangardas artísticas. E facéndoo, o que ten máis mérito, sen perder nunca a súa idiosincrasia, a súa orixe netamente rural e a súa conexión coas xentes do lugar. A Solaina e as súas Xuntanzas nacen e viven ó pé dun pequeno camiño que leva ó campo festa. Está rodeada de leiras, prados e algunhas vides. Non desentoa nin causa impacto no sitio. E só un xa inmaterial cruceiro de ferro avisa da súa presencia. Non é, xa que logo, unha catedral no deserto, nin un invento, nin un artificio. É unha parte da paisaxe, da cultura, cunhas raíces profundas e ben alimentadas que lle permiten ofrecer unha frondosidade xenerosa, atraente e cativadora non só de numerosos artistas, senón tamén de moitos profanos que, coma mim, se senten amigos da Solaina.
Estamos perante unha exposición e un catálogo no que a propia localización da Solaina se reflicte. Onde artistas de toda España e outros chegados de Alemaña, Portugal, Francia ou Inglaterra non son alleos ó verde e rico colorido do contorno natural que os envolve e mimetiza. A utilización de materiais saídos das eiras, das carballeiras ou dos camiños e a propia concepción de moitas das obras paridas nesta IV Xuntanza son testemuños, xa historia, da reacción da proxección do espacio na creación artística.
É neste intre cando a maxia da comunicación ten lugar. Cando o global, o internacional, se deixa influír polo local, pola xeografía que envolve a Solaina e ó revés. Cando o continente dunha obra racha a fina raia que o separa do contido a través da inspiración. E cando a paisaxe se converte en arte pola interiorización e pola representación dos seus elementos na peza creada.
Román Rodríguez González na IV Xuntanza Obradoiro-Internacional das Artes Plásticas

0 comentarios

ESTÉTICA E ESPIRITUALIDADE
por LUÍS QUINTEIRO FIUZA

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>ESTÉTICA E ESPIRITUALIDADE<H6>por LUÍS QUINTEIRO FIUZA</H6></center>

ESTÉTICA E ESPIRITUALIDADE
Un dos fenómenos máis interesantes que se están a producir no eido da cultura do noso tempo é a recuperación, sen complexos ideolóxicos, da espiritualidade como dimensión inesquecible da existencia humana. Non deixa de resultar rechamante que, despois da radical sospeita da razón ilustrada poio que respecta á relixión, sexa a actividade artística a canle máis doada a través da que se está a producir este novo rexurdir do feito relixioso.
En realidade, na historia da cultura e na vida concreta de cada persoa sempre estiveron estreita e fondamente conxugados o pulchrum e o sacrum. Xa no noso século foi o fenomenólogo alemán da relixión Rudolf Otto quen, na súa obra clásica Das Heilige, reivindicou con máis forza a necesidade de tomar absolutamente en conta a dimensión do sagrado para poder entende-lo ser humano como existencia aberta por natureza á transcendencia.
Ninguén poderá nunca esquece-lo cambio epocal que trouxo consigo o emprego sistemático da razón ilustrada nos diferentes campos da vida humana. Pero a esta razón ilustrada tamén Ile chegou a súa crise. E foi o filósofo Martin Heidegger un dos pensadores contemporáneos que analizou con máis radicalidade as consecuencias últimas desta crise. Ata o punto de que a súa análise levouno ós albores mesmos do nacemento da filosofía, para, desde alí, retoma-las augas puras da interrogación humana polo ser e polo sentido da realidade.
Nos seus comezos, a pregunta do ser humano polo cosmos e por si mesmo dentro del maniféstase como admiración e fascinación polo misterio da realidade que se ergue diante de nós como un factum que nos vén dado. E é xustamente a fascinación polo misterio da realidade unha das raíces do fenómeno relixioso universal.
A cultura dos nosos tempos está profundamente marcada por esta volta á pureza primeira e radical da vida e do pensamento. Aquí hai que situar tamén os avatares da permanente inquietude dos nosos días pola autenticidade ética.
No interior existencial dos artistas de tódolos tempos adiviñámo-la arela de acada-la autenticidade dunha realidade en continuo cambio. Coa urxencia que sempre tivo para os que se consagran ó cultivo da dimensión estética da realidade, eles bitan tamén hoxe a cotío por descifraren en categorías de sinxeleza as complexas tramas dun mundo que se nos fai cada día máis difícil de abranguer.
Por todo oque levamos dito, ternos que sentirnos intimamente agradecidos a aqueles que desde A Solaina consagran o mellor de si mesmos para descifraren, desde a forza demiúrxica do seu talento artístico, as complexas claves dun mundo que non pode renunciar nunca á utopía da súa sinxeleza orixinal.
Así como en tempos pasados, quen se achegou á Academia de Platón ou ó Liceo de Aristóteles entregou o mellor de si mesmo ó cultivo da sabedoría, cómpre que tamén hoxe os homes e as mulleres dos nosos tempos atopen lugares de referencia simbólica para poderen consagra-las súas enerxías á busca gratuíta do sentido último da realidade. Deste xeito, poderannos ofrece-lo froito do seu esforzo. desde a relevancia da obra de arte. ós que habitamos no mundo cotián.
LUÍS QUINTEIRO FIUZA,Obispo de Ourense, na IV Xuntanza Obradoiro-Internacional das Artes Plásticas.

0 comentarios

A FORZA DUN ENCONTRO
por DAVID BARRO

- XuNTaNZaS
<center>A FORZA DUN ENCONTRO<H6>por DAVID BARRO</h6></center>

Xuntanza de amigos na lúdica horta da Solaina


Tras unha longa conversa co artista alemán Jügen Partenheimer, acabamos por falar de viaxes. El dicía que hai que distinguir a viaxe de tipo turística que é unha especie de escapismo, unha parvada porque é viaxar por viaxar, por evitar o lugar no cal se desenvolve a nosa vida; da viaxe espiritual, a da imaxinación, é dicir, a viaxe artística que significa a posibilidade de volver, de centrarse, ‘e desa enerxía podes tirar todo porque sabes que vas volver e porque o fas coa impresión de realizar o que desexas. A maioría da xente que participa en viaxes turísticas non quere regresar, están fuxindo dunha Frustración da sóa vida persoal, da súa profesión e iso non é a viaxe en sentido artístico, que non ten ningunha frustración, é parte dun ciclo da vida, dun desenvolvemento que aceptas e queres aceptar con motivo do descoñecido”. E, polo tanto, que a idea de viaxe non ten que ser algo ligado á realidade, ten moito de imaxinación ó privarte da propia existencia do vivido, de separar todo o que semella seguro, o que pensas gue coñeces. Falamos dun estado mental, aberto e cheo de curiosidade, dun encontro.
Un encontro abre o mundo, abre o ego, segundo Blanchot. Os artistas perseguen metas, moitas veces descoñecidas e o que atopan é o froito de diferentes encontros, de acumulacións de cousas e situacións que acaban por definir unha vida, unha actitude. Por iso, vivencias e xuntanzas como esta da Solaina de Pilo- ño moitas veces resultan claves para fortalecer un contorno, para contaminar e enriquecer diferentes propostas. A soidade do estudio cobra luz e acaba por compartir esa intimidade con visións moitas veces moi distintas e distantes, proba dun momento artístico como o actual que, cada vez mais, amosa unha perspectiva plural. Dar a coñecer novas experiencias como estas preséntase como vital de cara a fortalecer a cultura galega e proxectala ó exterior.
Non cabe dúbida de que a arte é un producto social e como tal, deixa atrás toda noción romántica da obra como producto dun xenio creador que se manifiesta á marxe da sociedade. A arte ten un lugar na historia, é producida nun momento concreto, e iniciativas deste tipo propician a práctica artística e o intercambio de experiencias entre os creadores, ó tempo que contribúen á superación entre os propios artistas.
Dende os seus inicios e como reflexo fiel da realidade, esta xuntanza na Solaina de Piloño, ofreceu unha suxerente diversidade de propostas. Nesto radica un dos principias actrativos duna cita como esta. Ver como se comportan artistas que defenden intereses estéticos moi diferentes, artistas con orixes e idades ben distintas e, polo tanto, portadores de experiencias vitais descoñecidas polos seus compañeiros. Así, nesta comarca de Deza, comprendemos a liberdade que se reclama como característica primeira das creacións artísticas.
Non é de estrañar que esta xuntanza se presente en Lalín, terra que deu grandes artistas de xeracións diferentes, sirvan de exemplo Laxeiro, Antón Lamazares, Guillermo Aymerich ou Alvaro Negro. Neste ano son Eva Bosch, Andrew Smith, Juan Carlos Platis, Monique van Steen, Mónica Trastoy, Iñigo Legazpi, Ana Carina Valcarce, Ana Pillado, Lorena Lázara, Celeste Pena, Miranda, John Brown, Paco Lareo, Ramón Conde, Isabel Alonso, Débora Quelle, Iván Prieto y Teresa Otero. Interesante tamén son os estampados de deseños de Enmanuel, Carmen L. Barcala e Lola F. Dapena, a cargo de Pamen Pereira, Antón Pulido e Boke Bazán.
Na mestura de nomes, recoñezo seguir atentamente os pasos dalgúm deles, con outros non concordo en propostas estéticas. Por iso prefiro non entrar a valorar as súas obras, non é este o lugar e si o é para enxalzar iniciativas como esta da VI Xuntanza Obradoiro Internacional das artes Plásticas, quizais máis importante de cara ó futuro do que os propios artistas e organizadores podan hoxe intuír.

DAVID BARRO na VI Xuntanza Obradoiro-Internacional das artes plásticas. Ano 2002

0 comentarios

AS BELAS ARTES

- XuNTaNZaS
<center>AS BELAS ARTES</center>

A escultura da foto naceu das mans de Antonio Taboada "Willi", viveu na horta da SOLAINA un tempo concreto, non chegou a reproducirse e morreu ós poucos coma a xente da aldea para falarnos un chisco da fugacidade do tempo e das cousas.


OLA FERVENDO
Dende o principio, os artistas viaxaron para acrecentar os seus coñecementos. Velázquez e Goya foron a Roma, e Picasso a París. A tecnoloxía moderna fixo marabillas co factor tempo e o mundo é agora moito máis accesible no que se refire á mobilidade. Galicia e o País de Gales non están lonxe nin xeográfica nin culturalmente, aínda que as súas semellanzas e diferencias crean un ingrediente que serve de reto para cal- quera especialista en Belas Artes.

A VI Xuntanza Obradoiro Internacional das Artes Plásticas na Solaina de Piloño, Vila de Cruces, na galega comarca de Deza e a Bienal de Harlech no País de Gales, Fixo posible un intercambio entre pintores e escultores destes dous países.

No mes de xullo de 2002, Piloño acolleu a varios artistas de España e Europa. Durante unha semana: pintura, madeira, pedra, ideas, debates, música e emocións todas elas semeilaban estar nunha ola fervendo. O escenario era a forxa dos Lareo. O decorado unha terra húmida e vizosa tan antiga como as súas xentes. Un horario moi completo, moita enerxía eas delicias daposible. O producto Final foi unha serie de traballos obrigados a xermolar prematuramente.

Mirando pezas producidas, aparentan complementarse as unhas coas outras. Notas por antonomasia, pero que no seu conxunto semellan actuar como unha sinfonía. Referencias ao surrealismo, abstracción, minimalismo; cor monocroma en soportes de dous e tres dimensións. Os participantes incluían talentosos estudiantes da facultade de Belas Artes de Pontevedra e xoves e maduros profesionais. Esta experiencia foi recibida por todos coma un río veloz portador do botín de cofiecementos novos.

A arte moderna é a miúdo definida como a expresión da cultura filtrada por individuos, nunha mesturada información que xirando no remuíño maratoniano dos tempos actuais remata no mellor dos casos nunha afirmación visual plástica.

Os intercambios culturais dan acceso a coller prestado valiosos cofiecementos que permiten ao artista unha maior oportunidade de triunFo e de regreso á casa, os talleres enchéronse de novas imaxes, todas vestidas con galas de lembranzas e de contactos persoais de alleas terras celtas.

EVA BOSCH na VI Xuntanza Obradoiro-Internacional. Ano 2002

0 comentarios

A XEITO DE PRESENTACIÓN por XOSÉ LUNA

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>A XEITO DE PRESENTACIÓN por XOSÉ LUNA</center>


BOA TARDE A TODOS, AMIGAS E AMIGOS.
Hai tempo, nunhas xornadas en Cuntis adícadas ao xornalista e poeta Roberto Blanco Torres -que como sabedes era oriundo das terras de Deza, o seu pai Pedro Blanco Torres era natural da parroquia de Donramiro no concello de Lalín-, un amigo meu, poeta, preguntoume, no medio dunha das conferencias, se sabía qué era iso da Solaina de Piloño. A verdade que aínda que eu puxen todo o ímpetu en explicarlle, pois que era unha Casa-Museo, un espacio aberto a todo o mundo, onde se desenvolven exposicións, encontros internacionais, obradoiros, forxas literarias.., el seguía sen velo claro. E recordo, recordo, que tiña nas miñas mans a edición facsímile que se viña de facer do libriño Orballo da media noite. Abríno e saíume o Poema do Alfareiro. Lino en baixa voz, paseillo ao meu amigo, leuno paseniñamente, e asentiu coa cabeza. Agora tiña unha visión poética do que era a Solaina de Piloño.

“Ti crês que o Mundo está feito
pró teu regalo,
e n-él danzas, jogas, vives, sin pensar n-outra cousa. Pois non; o Mundo faise
está facéndose;
II será o que ti queiras i-outros queiran,
e compre non Ile furtes teu esforzo.
(… …)
Arranja ó teu amor o cosmos,
no desorde pon ritmo,
no amorfo, arista.
Traballa e descansa;
e baijo do ceo infindo
frúe a beleza da túa obra,
chea de concentos eternaes.
Despois de cada jornada
regusta o júbilo fecundo
de crear, de trocar a Nada
en forma, dándolle senso e vida.
Racionaliza o caos e séntate â dereita de Deus-pai.”

Efectivamente, a Solaina ten a capacidade de crear, de trocar a Nada en forma, dándolle senso e vida. Por iso cando meu bo amigo Paco Lareo, que compartiu comigo, ao longo deste ano, moitos proxectos e soños literarios, invitoume a participar nesta xuntanza cultural, nesta V Forxa Literaria adícada á memoria de dous grandes músicos, de dous dinamizadores culturais, de dous homes que amaban á súa Terra, Luís Areán e Xosé Casal, contesteille que para min era unha honra.
Díxome, tamén, Paco, que ía vir a persoa que teño ao meu carón e que lle gustaría que eu a presentase e, por suposto, accedín encantado porque, amigas e amigos, Francisco Pillado Mayor é para min, mellor dito, é para a miña xeración, un referente, un deses homes imprescindibles. Fixádevos senón.
Principios dos anos 70. Francisco Pillado Mayor, Pancho para os amigos, fala co seu pai, daquela subdirector de La Voz de Galicia e dille: “Mira, este heme, esta persoa, é absolutamente descoñecido, está absolutamente ignorado, e creo que a miña obriga é dalo a coñecer. Se ti me permites eu fágolle unha entrevista”, O seu pai dille que adiante. A entrevista era a Manuel Daniel Varela Buxán, que levaba máis de 20 anos en Galicia sen que ninguén soubese da súa existencia. Anos máis tarde, así o recoñecía o mesmo Varela Buxán: “Dende que ti... escomenzaches a esparexer o meu nome, ...tudas son satisfaicións pra min...chamáronme para que fora a falar a Burela... En Vigo e Pontevedra estanse representando simultaneamente obras miñas. O día 5 do mes que ven... fanme unha homenaxe... e tuda ista ledicia lla debo, sin dúbida, ó irmán Pancho, que foi o que promovéu isto en Galiza.
Se ti non foras, amiguiño meu, ¿Quen me coñecía eiquí? Eu seguiría caladiño en Cercio e nadie sabería que houbo un galego que fixo o que puido polo noso teatro”
Ben. Quixera, moi brevemente, falarvos do abraiante curriculum de Francisco Pillado, de toda a súa traxectoria e, de verdade, de verdade, que teño que facer un exercicio de síntese, para desbullar todo o seu quefacer como director, investigador, ensaista, dramaturgo, tradutor e adaptador.
Foi o cofundador do grupo de teatro O Facho (grupo que debuta no ano 1965, cun espectáculo dirixido polo propio Pillado na Sala de Exposicións da Casa da Cultura da Coruña, ante un público de auténtico luxo, alí estaba xente como García Sabeli, Rof Carballo, Silvio Santiago, Juan Naya ou Leandro Carré Alvarellos).
Cofundador da Escola Dramática Galéga, e precisamente poio seu labor como director dos cadernos, imprescindibles para calquera investigación neste terreo, foi galardoado no ano 1989, co Premio da Crítica.
Cofundador da Compañía Luís Seoane e do Clube Teatral Elsinor. E tamén foi fundador e director da colección Castrodouro-Teatro e da revista Don Satúrio.
Ten publicado, entre moitos outros, os ensaios Glosa do Teatro Galego (1984), 0 Teatro de Luís Seoane, (1985) e O teatro de Manuel Lugrís Freire.
En colaboración con Manuel Lourenzo publica: O Teatro Galego (1979), libro que Ile adican a Varela Buxán e á memoria de Leandro Carré Alvarellos e Antoloxía do Teatro Galego (1982), obras que tiveron como obxectivo principal impulsar os estudos teatrais como parte dunha común empresa de cultura e de país. Como complemento ás dúas obras citadas publican, no 1987 o Diccionario do Teatro Galego, diccionario de fácil e rápida consulta que abarca dende 1671, ano do Entremés de Feixó de Araúxo
-primeira obra coñecida na nosa dramaturxia-, ata 1985.
Como dramaturgo Pillado é autor, entre outras, das obras: Fígaro ou a inútil precaución e Cyrano de Bergerac, esta en colaboración con Paulino Pereiro. Ambas as dúas obras foron estreadas por Librescena. Tamén por encargo deste grupo teatral fai unha adaptación de O barbeiro de Sevilla.
Como traductor e adaptador verteu ao galego, entre outras, obras de Federico García Lorca, Chekhov, Genet, Ionesco, Beckett ou a Máxia Vermella de Michel de Ghelderode.
En colaboración con Miguel Anxo Fernán-Vello ten publicado dous libros hoxe en día fundamentais: Conversas en Compostela con Carballo Calero e A Nación incesante, libro de conversas con Xosé Manuel Beiras.
Na actualidade dirixe a revista de Teatro Casahamlet, os Cadernos de Teatro, e tamén ese incrible, marabilloso e comprometido proxecto editorial chamado Laiovento, nome que o mesmo Pillado tomou prestado da peza teatral Vento nocturnio de Ramón Otero Pedraio, o vello fidalgo vivía no pazo de Laiovento. A editorial que, precisamente, vén de celebrar o seu X aniversario destaca pola súa preocupación pola cuestión do idioma e a recuperación da memoria histórica do noso país.
Pillado é sabedor de que a nosa cultura é o noso mellor patrimonio, quizais por iso regalou a soberbia biblioteca do seu pai á Facultade de Xornalismo da Universidade de Santiago; e quizais por iso, tamén, regalou o seu excepcional arquivo teatral á Facultade de Filoloxía da Universidade da Coruña, na que se creou a Biblioteca-Arquivo “Francisco Pillado Mayor”.
Gusta da música. Toca o piano, é un bo orador, un bo conferenciante e, como algúns dos que estades aquí tendes comprobado nalgunha velada, é un excepcional contertulio.
Considera esperpéntico que os medios de comunicación falen de bombardeos humanitarios. Sabe practicamente de memoria os poemas de Federico García Lorca. Se tivera que recomendar unha lectura, de seguro, esta podería estar entre os Jrmdns Karamazov de Dostoyevsky, o Merlin e familia de Álvaro Cunqueiro, o Calendario do perpetuo, de Xosé María Álvarez Cáccamo ou calquera dos esperpentos do seu admirado Valle Inclán.
Preguntáronlle, hai un par de anos, cal era a súa análise da producción literaria galega e contestou con esta xenialidade:
“O panorama é patético, tanto na Galiza como no Estado. As afinidades selectivas de Goethe leva esgotado máis de dez anos. É como se, na música, desaparecese das tendas a V Sinfonía de Beethoven”.

En fin. Francisco Pillado Mayor, o adalide da nosa dramaturxia, é unha das persoas que máis leva traballado a prol do teatro galego. É un dos intelectuais que máis traballou e segue a traballar a prol da cultura do noso país. E o seu compromiso estético e, sobre de todo, ético maniféstase, está presente, en todos e cada un dos seus proxectos, en toda a súa traxectoria vital; sempre na boa e sabia compaña da súa compañeira, da súa muller, NoIi Vega, á quen Varela Buxán Ile adicou o libro O cego de Fornelos, “pola sila bondade e outros méritos de galeguidade”.
E remato. Dicía ese xenial poeta e excepcional dramaturgo alemán, Bertoid Brecht, algo así como que: “Hai homes que loitan un día e son bos; hai outros que loitan moitos días e son mellores; e hai, e hai, os que loitan toda a vida e eses, eses, son os imprescindibles”. Pois ben, amigas e amigos, hoxe temos aquí, connosco, para abrir esta V Forxa Literaria, a un deses homes imprescindibles da cultura do noso país, a un deses loitadores da vida, Francisco Pillado Mayor; Benvido á Solaina de Piloño.


XOSÉ LUNA na inaguración da V FORXA LITERARIA presentando a FRANCISCO PILLADO

0 comentarios

O TALLO DA FORXA DA SOLAINA

- a SoLaiNa Das LeTRaS
<center>O TALLO DA FORXA DA SOLAINA</center>

Paco Lareo con Miguel Anxo Fernán Bello na saa de exposición da Solaina de Piloño


Alá polo verán do oitenta e catro, de súpeto, atopeime un día do señor, alí onde o río Ulla mailo Deza se xuntan, bolboretas, cabaliños do demo, paxariños e cegoñas, alí lagartos e escánceres, insectos de mil cores xogando cos bechos, alí fungos e amoras da flor da silva, pebidas, landras e margaridifias que pisamos. Fermoso manto da natureza arroupando a vida mesma nun doce e humilde abrazo da creación. Sinfonía de compasados sons. ¡Pum!, unha troita que salta, entra a percusión. Un rano con dó de peito chamando pola actriz dos seus amores. Nace unha fusa de silencio para lles dar paso ós protagonistas da noite. Xa estamos na movida: morcegos, gatos, mouchos e curuxas rompen o silencio na oitava final do luscofusco.

Cara á casa do ferreiro de Paxariñas, collín o antigo camiño real e, botando un pé diante do outro, cheguei á forxa e senteime no tallo que herdei dos zoquiños cheos de terra de meu pai. A carón da zafra, collinme da asa que pende dunha cadea, da que tantas veces na nenez tire¡ polo barquín para face-lo vento necesario que aviva as ascuas que quentan o ferro, e , con ela, un tufo de muxicas apagadas do carbón de castiñeiro enzóufanme toda a cara, que lavo na pía de tempera-las ferramentas de corte. Escorrendo a cara coas mans, chora ferralla o espello do martelo. Oio entón polos ollos do trasacordo, á suor das catro paredes de pedra e barro, falar daquelas noites invernais de caldeos e muxicas resultantes da fusión do ferro, lumieiras de antigos contos das fazafias e medos dos nosos vellos que sorrían ledos como o tallo, vendo como nacía a Asociación Cultural "0 labrego de Piloño", co seu Museo Labrego, monumento e todo. Día fermoso que, aínda hoxe, cumprindo catorce anos (14 de outubro de 1998), se lembra pola xente daquel tempo.

Como un resorte saín disparado pola porta da forxa cara á eira. Á esquerda, a cama; á dereita, a palleira. Nela brilla un puntiño de luz, a curiosidade levourne a el; cólloo entre os dedos e dime " i vaia home!, escaralláchesme o cu". Déixoo caer no chan convertido nun puntiño negro que se arrastraba con dificultade. Fixen mal, pensei, e, daquela, unha morea de vagalumes, amorosamente, achéganselle nun esfórzo de lle restaura-lo abdome. Moi sentido polo que fixen, miro para o corpo do delicto e sorpréndenme os dedos impregnados da luceciña do pobriño vagalume. Desde entón, cambieille o nome á palleira polo de Solaina. Entón o tallo da antiga forxa empezou a pilingrinar falando dos espacios da Solaina bohemia de Piloño, programando actividades culturais no rural. Xuntanzas Obradoiros das Artes Plásticas, Forxas Literarias e outras armadanceiras con efectos pruídores do noso castrato rural galego.

Xorde, entón, a boa acollida dos medios de información. Medra a admiración dos artistas galegos que escoitan o berro do noso mestre Laxeiro, "¡Oxalá que a Solaina medre tanto que poida ser albiscada desde a Berenguela de Santiago de Compostela". E viñeron os parabéns da Xunta de Galicia; nace, así, a Fundación Casa Museo "A Solaina de Piloño". Abre a porta de par en par para todos. Xustifica o anagrama convidando a visitala a entendidos e a curiosos que chegan do mundo enteiro. Xa van dúas edicións de Xuntanzas Obradoiros Intemacionais das Artes Plásticas xa se celebrou en xullo do 98 a IV, da que dá fe o presente catálogo- que faÍ a Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo cooperando cos obxectivos fundamentais da Solaina, na divulgación e na promoción da cultura, dentro e fóra de Galicia.

Fráxil coma un cristal, situada no concello de Vila de Cruces, comarca do Deza, entre a flor do toxo e da xesta, arroupada pola mesma natureza, convive co seu contorno labrego, valorando moito máis a pureza dun sentimento cá aprendizaxe de punta afiada e estreita dos intereses que non son creados.

Está ben, talliño... Xa imos para o Museo Don Ramón MªAller de Lalín e mais para Viana do Castelo en Portugal, pero non teimes máis niso de que as estradas debían ser de cor branca e as liñas de azul mariño. De acordo, habería menos accidentes. ¡Tes cada cousa!...
Francisco Lareo Morao (IV Xuntanza Obradoiro Das Artes Plásticas, ano 1998)

1 comentario

ESCULTURAS na Solaina de Piloño

- FoRXaS LiTeRaRiaS
<center>ESCULTURAS na Solaina de Piloño</center>

Autor da escultura( non das esculturas): Paco
Lareo



Desde a opaca pátina do balcón pechado.
(Retirada a cadeira contra a parede para non ver, un
proceso no que debo tapar os ouvidos con forza até facerme dano).
Desde a toupeza dun aceno feral
dunha verde balsa onde non conseguín perderme,
e os ruídos fanse de máis
e o elemento
accidentes.

Desde o lugar exacto
dalgunha ausencia
lambo anacos de marfín desta matriz
e pecho os ollos nesta brancura da que xa non son princesa.

A autista vixiante no faiado, Lucía coa súa vida na bandexa.
Desde esta corda dun outeiro cego
nin ninfa nin altazor,
recodo de carqueixa onde borrarme.

Desde o fervor das trenzas que tanto custaron,
disciplina das trenzas das que ti non es valente.

Coma un deserto verde que vomite o meu deserto,
o sono dun mosteiro no que só se escoi ten os meus berros
(ou rúa do orzán, avenida da marina, o borrazás e a casa túa
aquí en Piloño).
Desde a paisaxe dun oco.
A miña desrelación co medio.
Que vin brillar en Jorge esa atención que hoxe non é miña
e a Orlando matinar no porqué dun escenario.
O sol de María desde un patio de butacas
e no sorriso de Estevo un corazón asistido.

Se Celso entenderá que Carlos me atopou de cóstas o balcón
que con tal ansia e tenrura me tiña preparado.
Que o branco palacio se fai fortaleza, e o labirinto unha presenza animal,
e de Triana imposible
e as habitacións
concéntricas.

Son eu na cripta e o meu nome dentro, debuxado de tiza.

Se entender esta presbicia
é cousa dalgún espacio,
verde
ou branco.

YOLANDA CASTAÑO- V forxa literaria ( Encontros Culturais no rural, Xuño 2001 )

2 comentarios

A XENTE DA SOLAINA II

- a SoLaiNa Das LeTRaS
<center>A XENTE DA SOLAINA II</center>

FRANCISCO LAREO MORAO


Naceu en Piloño - Vila de Cruces (Pontevedra), o 14 de Xullo de 1938. Cursa estudios de delineante no "Centro de Calculadores y Delineantes" en Madrid. Remata o Bacharelato e emigra a Venezuela onde estudia debuxo e cor na Escola de Arte "TASS", actividade que comparte ca docencia. Viaxa a Estados Unidos, México, Colombia, Panamá, Milán, Francia, Alemania e Portugal.
Dedicase á pintura e á escultura a partires dos trinta e cinco anos. Fillo e neto de artesáns. É AUTODIDACTA.


1970-78 Exposicións colectivas, estudos e outras actividades.
1979 Salón da Mariña. Venezuela.
1980 Palacio das Industrias, Caracas - Venezuela.
1981 Primer Salón Federación Campesina, Caracas
Venezuela.
1982 Segundo Salón Federación Campesina, Caracas-Venezuela.
XXX Aniversario da Academia TASS, Caracas-Venezuela.
     Participa no I Salón IPAS-ME, Caracas - Venezuela.
Participa no XVIII Salón Nacional, Sala Armando Reverón, Caracas - Venezuela.
1983 Individual. "América al Libertador Simón Bolivar".
Sala de Cultura "José A. Pavón", Caracas-Venezuela.
1984 Regresa a sua aldea natal, Piloño, e alí crea a "Asociación Cultural 0 LABREGO,
e con tal motivo dona á parroquia unha escultura en ferro titulada "HOMENAXE 0 LABREGO.
1985 Individual. "Homenaxe á Xuventude", Círculo Mercantil, Santiago de Compostela.
VII Feria Exposición "Semana Verde de Galicia".
VIII Bienal de Arte "novos Valores", Pontevedra.
1986 Exposición co escultor Acuña na "casa Hogar" de Lalín.
II Premio de Arte, Fundación Araguaney. Bienal de Escultura, Santiago de Compostela.

1987 Individual. Aula de Cultura "Caixa Galicia", Santiago de Compostela.
"Algarabía" de Lalín, ó aire libre.
Semana Cultural de Vila de Cruces "Feira do Catro".
Individual. Sala de Arte "Caixavigo", Vigo.
1988 Individual. Asociación Cultural "0 Cruceiro", Vila de Cruces.
Incorporase ó Colectivo de Investigación sobre Plástica ANDROX, Vigo.
1989 Exposición co grupo ANDROX na "Caja Municipal" Aranda de Duero.
Exposición en Vigo con motivo da presentación duN libro sobre actividades do Grupo ANDROX.
Colectivo ANDROX na "Caja de Ahorros Municipal", Burgos.
Individual. "TALOPIDAS", na Sala de Arte ANDROX, Vigo.
Exposición Colectivo ANDROX, Sala Millares, Madrid.
"INTERBIENAIS 89", ANDROX, Vilanova de
Cerveira - Portugal.
Exposición "casa da Xuventude", Viana do Castelo - Portugal.
Colectivo ANDROX en "Caixa Ourense", Ourense.
Colectivo ANDROX en "Caixa Ourense", Barco de Valdeorras.
1990 Centro Cultural Dr. Madrazo, ANDROX EN SANTANDER.
Colectivo ANDROX, Sala Hércules Coruñés, A Coruña.
Incorporase a Galería de Arte 1900 DC, Viana de Castelo - Portugal.
Individual no Museo Municipal de Lalín.
XXI Bienal de Arte "Pontevedra 90". Escultura.
Centro Cultural "Galileo", con ANDROX, en Madrid.

1991 Colectiva. 1900 DC. Viana do Castelo - Portugal
Colectiva. 1900 DC. Foz - Portugal.
Sala de Exposicións do Instituto da Xuventude.
Galería de Arte 1900 DC, Viana de Castelo - Portugal.
Participa na "I Mostra de Arte", Agolada. Casa de Cultura.
Participa nas "I Xornadas Galegas de Solídariedade" con América Latina", Sala Municipal de Exposicións,
Casa da Cultura "Salvador de Madariaga", A Coruña.
Restaura un pallar e nel instala un proxecto que ve a luz o 11 de maio do 91, a "SOLAINA BOHEMIA",
hoxe coñecida como CASA MUSEO "A SOLAINA DE PILOÑO".
Exposición "Crypte de Saint Julien Chapteuil", Francia, con 1900 DC. Galería de Arte.
Invitado de honra no "Salón Internacionale Artistique D'Haute Loire", Puy-En Velay. Galería de
Arte 1900 DC. Francia.
Participa na "Biennale Internacionale dAuvergne".Francia.
Participa no II Simposium Internacional de Escultura o Aire Libre" de 0 Grove.
17-XII. Capela de San Antonio, Melide, na semana da entrega do "Premio Blanco Amor" de Novela Corta.
1992 Casa da Cultura de Cangas, con ANDROX.
23-II, Cartel para a "XXIV Feira do Cocido" de Lalín.
Participa no Museo de Lalín con ANDROX.
"Projecto 1900 DC". Galería Horizonte de Foz - Portugal.
Xullo. Realiza a "I Xuntanza Taller" na casa museo "A Solaina" de Piloño
Xullo. "Trienal latina", exposición internacional de arte, Viana do Castelo - Portugal.
Agosto. Participa en "VALDARTE 92", "Simbiosis con el Paisaje del Barco", Ourense.
Novembro. Museo Municipal de Lalín. Exposición I Xuntanza Tal1er"
Novembro. Participa na presentación da I Bienal de Lalín "PINTOR LAXEIRO".
1993 Febreiro "Artistas do Deza", "Casa da Parra", Santiago de Compostela.
Xuño. "Artistas Actuais no Camiño Xacobeo Ourense - Santiago", no Castelo de Villamarín.
Xuño. I Forxa Literaria", na Casa Museo "A Solaina" de Piloño.
Agosto. "A Solaina" en Cambados,
Novembro. I Bienal "PINTOR LAXEIRO". Lalín.
1994 Xaneiro. "Saira". Sala de Arte. Vigo.
Marzo. Colectiva "Rincón dos Artistas". Vigo.
Maio. Cartel "I Festa Gastronómica do Galo de Corral", Vila de Cruces.
Xunio. Cartel y Medallas de Bronce, Campeonato de España de Piragüismo Portodemouros.
Xullo. II Xuntanza Obradoiro das Artes Visuais", na Casa Museo "A Solaina" de Piloño.
Setembro. "A Solaina" en Fornelos. "XIV Festival de Poesía no Condado de Salvaterra de Miño".
Decembro. Exposición de Pintura na Sala Francisco Asorey", Facultade de Filosofía e CC. Da Educación
e Psicología, Santiago de Compostela.
1995 Xaneiro. "Teatro Principal", Concello de Pontevedra.
Deza-Sete Artistas-itinerante-Xunta de Galicia. Mar de Fondo.
Itinerante - Trinta artistas de Galicia. Aula de Cultura "Renfe", Asociación de Artistas de Vigo,
Marzo. Centro Cultural Príncipe de Asturias, Madrid.
Abril. "II Bienal Laxeiro", Lalín.
Maio. "Feira do Debuxo e do Gravado" de Santiago de Compostela.
Carta Fundacional pola que "A Solaina" queda constituida en FUNDACION "CASA MUSEO A SOLAINA DE PILOÑO"
Xuño "II Forxa Literaria - Encontros Culturais no
Rural na SOLAINA", Piloño.
Intercambio Cultural coa Asociación Kultur-Modell de Passau, Alemaña.
Xullo. "Homenaxe ó pintor SEVILLANO", Instituto de Carril, Vilagarcía de Arousa.
1996 Maio e Xuño. Taller en Kulturmodell. Passau - Alemania.
Expón na Aula Cultural KULTURMODELL.
Expón no FOYER da Biblioteca da Universidade de Passau - Alemania.
Xullo. "III Xuntanza Obradoiro Internacional das Artes Visuais", Fundación Casa Museo "A Solaiña",Piloño.
Septembro. Exposición Internacional Comunidade Europea. Beers - Holanda.
Novembro 20. Congreso Galego de Expresión e Arte.Lugo
1997 Febreiro. Individual. Casa da Cultura de Silleda.
Marzo. Centre Culturel de Bagneux "GALERIE SUD". Salón D'ART CONTEMPORAIN. París.
Individual. Galería Restaurante, Santiago.
Maio. Casa da Cultura de Agolada.
Xuño. "III Forxa Literaria" na Fundación Casa Museo "A SOLAINA" de Piloño.
Xullo. Casa das Artes, Vigo, en GALICIA TERRA UNICA (Galicia Exterior).
1998 Febreiro. Homenaxe de artistas galegos ó Che no 30 aniversario da súa morte. Sala de Actos do Teatro
Principal de Pontevedra.
Abril. Individual. Castelo de Soutomaior. Excma. Deputación Provincial de Pontevedra.
Xuño. Individual. Centro Galicia de Bos Aires. Galería de Arte "Luís Seoane".
Xullo. IV Xuntanza Obradoiro das Artes Visuais na Solaina de Piloño.
OBRAS EN:
Museo de Pontevedra
Instituto de Superación del Magisterio. Caracas Venezuela.
Caixavigo. Vigo.
Caixa Galicia. Santiago.
Colección ANDROX. Vigo.
Museo Rosalía de Castro. Padrón. Colección Marcote.
Caja de Ahorros Municipal de Burgos. Colección Manfred Schwarz.
Casa de los Madrazo. Santander.
Colección da Galería de Arte 1900 DC. Portugal. Museo Municipal de Lalín.
Casa do Concello de Vila de Cruces.
Casa do Concello de 0 Grove.
Museo "A Solaina", Piloño.
Casa do Concello de 0 Barco. Ourense.
Facultade de Filosofía e CC. da Educación e Psicoloxía de Santiago de Compostela.
Concellería de Cultura de Pontevedra.
Centro Cultural Príncipe de Asturias". Madrid,
Orensanz Fundatión, New York.
Museo Oberhause - Passau ´- Alemaña,
Mairie de Lalinde - Francia.
En diversas colecciones públicas y privadas de Europa y América.

MENCIONES RECIBIDAS
Diploma de Honra. Salón de la Marina, Caracas -Venezuela.
Accesit I Palacio de las Industrias, Caracas - Venezuela.
Primeiro Premio. Medalla de Oro. Academia TASS, Caracas - Venezuela.
Premio Especial, Investigación Pura, Grunbacher Internacional, Caracas - Venezuela.
Mención Especial I Salón IPAS-ME. 1982. Caracas -Venezuela.
Primeiro Premio a Creatividade, Ministerio de Educación. Venezuela.
I Premio da Paz otorgado por SUNEP-ME. XVIII Salón Nacional,
Sala Armando Reverón, Caracas -Venezuela.
Accesit II. Simposium Internacional de Escultura de 0 Grove, Pontevedra.     

4 comentarios