A Solaina de Piloño, fiel co seu obxectivo de difundir a cultura de Galicia en tódolos ciclos da sociedade rural, non pode esquencer nas súas programacións, un apartado destinado ós nenos e as nenas da nosa Comarca. Nista V Forxa Literaria, quixemos ofertar á mocidade, a posibilidade de participar no lº CERTAMEN INFANTIL DE EXPRESIÓN ESCRITA DE A SOLAINA. Os traballos presentados abarcan diferentes estilos literarios (narracións, poemas, contos, redaccións...) e, consideramos para iste conmetido, a non competitividade dos participantes xa que logo, non está presente nas actividades que aquí se desenvolven a rivalidade entre as persoas que fan uso da palabra, a pintura, a música para transmitir e comunicar sentimentos. Valoramos moi positivamente o nivel de concorrencia de nenos e nenas a esta convocatoria, e o agrado de tódolos presentes coas lecturas dos textos presentados. Asemade queremos agradecer a colaboración dos Centros de Ensino que aportaron neste proxecto polo seu apoio e implicación desinteresada.
Xabier Vázquez Parcero, nunha das actividades celebrada no marco da V Forxa literaria(Encontros Culturais no Rura)l
Eu estou ben ¿e ti? É esta preocupaçao que encontramos no jardim de esculturas da Solaina. Das profundezas da pedra, entre os montes ondulantes que nos rodeiam, soltam-se gestos de ternura que nos envolvem de urna forma subtil e delicada. O mundo inteiro passa por aqui. É um jardim feito de símbolos, feito de fente, de rostos, de corpos, de bichos, de máquinas.. .Há as máquinas de costura que costuram a vida quando a vida se rompe. O martelo do ferreiro, a forja que forja novos sonhos, a forja criadora de esperanças, mas que recorda que só com trabaiho se tem direito ao sonho. No centro, um fuste encimado por alguém em posiço fetal e que recebe os raios do nascer do Sol. Alguem que renasce do Sol. A Solaina...Em volta, aconchegando as estátuas, as videiras so testemunhas da vida. É possível que, durante a noite, no silencio, as estátuas conversern umas com outras e contem o que ouviram durante o día. Acredito que sim. E as videiras, cómplices, acenarao as cabeças e o ciclista de arame murmurará baixinho: -Será que eles voltam amanha?
DO VOO DAS BOLBORETAS DE BURBULLA EN BURBULLA Dentro da creación artística, a pintura non ten por qué verse constrinxida á representación dunha realidade aparente, nin á aplicación de técnicas artesas sobre soportes no sentido estricto no que adoita considerarse. Hoxe, con tódolos quebros estéticos deste século, e desde as neoavangardas dos anos sesenta dun modo máis acusado, as prácticas artísticas concibidas como unha estructura fíxa, eos seus xéneros ben diferenciados, estalaron configurando un mapa de gretas. O artista xa non representa o mundo, non reproduce ventas miméticas ou idílicas a través das que contemplar ideáis eternos de conservación. Xa non trata tanto de plasmar unhas impresións como de presentar e responder preguntas. O seu labor de médium co incógnito ou de portavoz dunha realidade múltiple, incerta e relativa, son funcións extremas coas que as veces participa como intermediario da comuni-dade na que se inscribe. Pero á marxe do arquipélago estructurado en torno os circuitos e mercados artísticos internacionais -a homoxeneización da mundialización-, a actividade do artista aínda ten moito de naufraxio, de illa solitaria, de navio proxectado ñas singraduras fragmentadas, de rota que constrúe sucando ou arando no mar. O verso de Machado, aquel caminante non hai camino, faise camino ó andar, manten a súa vixencia porque é a poesía, á fin e ó cabo, a enerxía que constitúe a mirada que ten sobre o mundo. É a atracción dunha sombra a que nos pon en marcha, no noso afán por desvelar qué luz acollé a noite e qué hai de humano ou divino nela. Neste sentido, a traxectoria vital e artística de Paco Lareo está dotada dése impulso romántico, dunha actitude liberadora que vai á busca do benestar espontáneo, sabéndose parte dun substrato que o une coa tradición. Habería que incidir en que o delirio surrealista, dadaísta as veces, do que pode facer gala, atopa un equilibrio ñas súas doses reivindicativas dunha Galicia rural e culta á vez. Ai está se non firme proxecto da Fundación Casa Museo "A Solaina " no seu Pilono natal, na comarca do Deza, digno das narracións extraordinarias que, desde Cunqueiro a Borges, nos reconcilian coa capacidade do home para soñar utopías. E dentro deste Paco Lareo poliédrico, activista plural que herda o humanismo renacentista, a tenra picaresca galega e as súas vivencias americanas e europeas, atopámonos coa súa producción artística, libertaria, allea a modas e corsés, reinstalada na súa térra e ofrecendo, desde os anos oiten-ta, os cadros das súas lendarias Talópidas como corcheas que puntean a melodía de quen constrúe un discurso poético e vital. O Cinetismo rural e as Faisanes da luz centraron a súa actividade no ecuador dos noventa, e agora, na súa aventura máis recente e inmediata, son os pins do xardín das bolboretas e os Caramelos de plástico das burbullas inxectadas de cor as súas señas de identidade artísticas. A través destes materiais atípicos, cotiáns na súa funcionalidade orixinaria e distantes da solemne nobreza de óleos ou pans de ouro, Lareo fai emerxe-la gracia e a sorpresa risoña na súa descontextualización e traslado ó plano pictórico. No uso desinhibido e configurador destas diminutas antenas de plástico, e na capacidade de xerar tramas ópticas e cromáticas que aporta o plástico de bur-bullas, fusiónanse esas prácticas artísticas autónomas, conxénitas ó voo libre dun artista despreocupado dos compartimentos estancos. ¿Son pinturas, son cadros, obxectos, relevos ...? Recursos utilitarios tan lexítimos como puido se-lo asento de bicicleta co que Picasso resolveu a cabeza dun touro. Non busco, atopo. Os achádegos están moitas veces diante dos nosos propios olios. Intuición e intención, e deixar voa-la imaxinación. Para isto, Lareo sostén a súa teoría da relacionalidade, a partir dunha ordenación simbólica dos obxectos, posuidores de alma e vida propia, e condicionantes en grande medida das nosas conductas e relacións. Non deixa de ser curioso como os inventos máis insospeitados, ou a aparición de solucións para problemas puntuáis, se converten co paso do tempo en elementos que, unha vez resolto o no, interiorizados nos nosos hábitos, nos levan un paso máis ala no proceso e civilización. Etiquetados e preservados, clasificámo-la nosa fraxilidade como outro sistema de ordenación do mundo. Anque os tempos actuáis adolezan dun certo conservadurismo xeralizado, as intencións de Lareo non pasan polo reduccionismo, pola síntese controlada. Malia que o proceso de elaboración destas obras esixa os coidados e delicadezas, como bo galego mundano, a Lareo sobrevenlle o exceso da narración, da historia por contar, do relato interno e da fábula exuberante. Cómo non participar da espiral do Xardín das volvoretas, da vertixe de cóxegas do namoramento e do desexo cando sentimos un revoloteo dentro do estómago. Son toda unha invitación á brisa eses xirasois de corola amarela polinizada, rotorrelevos duchampianos e sementes de xúbilo que ansiaba Van Gogh. Paisaxes de desertos azuis e bolboretas xigantes como cruces de pedra da Bretaña máis festiva que puido coñecer a Castelao. Máis cruces e cruceiros se aparecen agora nos Caramelos de plástico, resaltando as insertacións na paisaxe transversal das burbullas, nunha estampa con cruceiros e arcos de ermida e peixes de eucaristía convertidos en raspas de sardina. Pero tamén hai lugar para o antefaz azul do pallaso, para a máscara do neno que todos levamos dentro; para a man que se estende desde as profundidades oceánicas recollendo unha esfera na súa palma; para o cáliz cocteleiro de guante branco e as pipas sementadas nunha noite de ocio; para o cucurucho con landras do organigrama administrativo; para as libélulas do pantano, curmáns irmáns das bolboretas do xardín, e para os bufos e mouchos da sabedoría popular; para os rabinos amarelos dunha xungla de espermatozoides no caos xerminal dunha vida ó sol; para un reloxo de área que nos escorre o tempo; para os dous olios negros que miran como un tótem de tenrura, coa enigmática tranquilidade de quen observa ou se senté observado. Esa é, á postre, a dinámica de comunicación que se establece entre a obra de arte e o espectador: un cruce de miradas esos corazóns detidos. Despois do consentimento, o entendemento, a reflexión que practica esa personaxe meditabunda que observa o burato negro, a sombra primixenia que segué absorbendo a luz, queimando enerxía como un plástico que se derrete. E é que, ó igual que houbo unha idade de pedra, de bronce, dos metáis en xeral, grande parte do sáculo vinte admitiría o cualificativo dunha idade do Plástico. Puidera ser, cando xa se fala da era do sicilio das placas dos ordenadores, ou da era do titanio, que recobre o museo Guggenheim de Bilbao ou as naves espaciáis das futuras excursións interestelares, que a proposta de Paco Lareo deixe translucir unha sentida homenaxe ó omnipresente plástico, e desde as problemáticas da súa biodegradación trate de rescatar, cando menos, as mil historias que introduciu ñas nosas vidas. Se a ilusión da vida no mundo como un soñó no globo xa non é posible, sempre nos quedará a condensación iridiscente nunha burbulla de plástico. E por suposto, os xogos malabares de artistas como Paco Lareo. Severino Pénelas
Velaquí por fin a hora entre lusco e fusco cando os trasnos saen a colgar farrapos de sombra nos aramios do ceo e os grilos rompen en música baixo as poutas dos tigres máis alegres do reino felinos feroces que camuflan a peL con pinturas de amor nesta hora de perfumes encarnados de arrecendos a zucre e trópico de acordes tensos no aire presaxios de estampidas rinoceronte ó ritmo que marcan os tambores e o peito nesta hora abracadabra na que xorden os trasnos das ardentes covas para seren faíscas frenéticas entre os corpos frechas antílope que incendian a un tempo a pel dos vagalumes e as barrigas dos amantes e tamén a alí babá o señor do cofre das laranxas o mago marabilloso que xa corre como un neno invocado pola chamada da fera que agarda escondida no tobo no cubil que desata o desexo en cacería territorio terremoto onde se fai urxente o bocado da presa madura deliciosa carne fresca ofrecida en sacrifico nunha explosión muscular de masas caracois de volcáns de magma que violentan os ventres en vibrante movemento doce macedonia de fluidos zugados en feridas de seda en linguas lianas babosas bicos bolboretas berros de lava convulsións de mel zumes tan acuáticos na fervenza das entrañas na imprecisa xeografía do oco cova de cálidas paredes onde de súpeto aboian nubes de coral mares marmelada arrecifes habitados por peixes amarelos que van esvarando como pedras de río pola peí ata chegar as praias verdes onde venen morrer enormes baleas de carne cansa cetáceos derrotados na furia do combate que agora reclaman repouso no confín da selva no vértice acantilado onde rompen mar e amor en pura xerfa en encaixe de nevé que xungue e afasia paisaxes de berro ou nada no punto exacto sen retorno onde a selva toda é un anel de inmensa claridade unha esfera perfecta de auga e carne un globo de luz que colma o aire do crepúsculo como unha laranxa en exacta plenitude.
O REINO LARANXA
por dentro de nos mesmos por entre as arañeiras que cobren os recantos da alma existen aínda países pausados no aire das ponlas territorios de roupa branca con recendo a herba lugares onde medran prados soños e laranxas e mazas tan verdes como o cariño cando nace por dentro de nos mesmos máis ala das cancelas que as palabras non abren permanece en pe o reino invisible dos cantos o oco cova onde habita desde sempre alí babá o auténtico señor daquelas historias antigás que forón amasando con faragullas de pan e asombros de neno o marabilloso alí babá dos soños laranxas o mago abracadabra da pata de cabra o ilusionista ábrete sésamo que garda no peto córenla trasnos con artes de circo e un peite para a barba de ouro por dentro de nos mesmos nos recunchiños máis sabrosos do corpo sobreviven aínda escondidos os trasnos máis trastes do mundo os únicos capaces de inventar cada noite trucos de lume e proceres sorpresa os únicos que lembran aínda a ruta da illa do tesouro onde un día ficaron náufragos tantos soños tantas ilusións que tan fácil se forón esquecendo nas perchas do armario da memoria por dentro de nos mesmos por entre mares piratas de nubes navegan dornas costureiras de amor penélopes de vento e vela que tecen e destecen rumbos de coral suaves singraduras de seda que perseguen o ronsel da costa abrigosa o peirao onde agarda paciente o ser amado e amante o ser humano disposto a ofrecerse e ofrecernos o tacto formiga que nos vai devolvendo afondo profundo do propio ser ó recinto sagrado da lareira lume onde segué a arder a máis intensa luz e a calor de pan do máis quentiño paraíso no único lugar do universo onde so existimos nos ala dentro no reino redondo que non é deste mundo pero tampouco doutro no único lugar do universo onde aínda florecen como un bosque diminuto de soles as laranxas máis marabillosas da horta secreta de alí baba
Carlos Negro na IV Forxa Literaria (Encontros Culturais no Rural)
Fundación Coso Museo A SOLAINA de Piloño INTRODUCCIÓN ó I Obradoiro Literario da V Forxa Literaria na Solaina de Piloño. Baixo o epígrafe: Encontros Culturáis no Rural.
Vivimos dous días intensos e tranquilos na Solaina, sen chegar as 48 horas: o domingo 17 de xuño pola tarde xa volvemos cada quen pro noso cubil.
Hai unhas flores por moitos xardís e incluso escapadas nalgunha veira aun camino que son coma margaritas grandes de color alaranxada a maioría délas e algo mais perdida outras. Todas unhas flores moi alegres sen dúbida. Hoxe estamos a domingo 15 de Agosto.
Eramos por completo ignorantes do que podería dar de si este encontró de poetas na Solaina, os-as galegos-as xa nos coñeciamos de vello e alí vimos conxeniar con Jorge e Orlando, a suma esta vez de poetas portugueses. Non sabiamos que proposta habería de traballo, se é que ía haber algunha en especial. Pero bueno, con que se dera un recoñecemento do Sitio, a convivencia, o disfrute da xuntanza, os diálogos, e algunha pequeña aportación poética, xa a dariamos por ben apretada. Pero sí había algo tramado, algo que tería que ser necesariamente traballo individual cun resultado propio e con unidade, mais ó mesmo tempo, substrato sobre substrato ou peza de engranaxe pra unha maquinaria de grupo: Todas e todos lembraredes ñas carnicerías os mapas de vacas, porcos e ovellas despezadas eos nomes postos en cada parte individualizada dos seus corpos (ou ben separadas ou ben remarcadas). Pois así convimos en facer coa Solaina, despezala e repartírmonola e elaborar cada quen un plato que levaría unha descripción o mais física posible da unidade ou unidades entregadas-aceptadas, mais toda a serie de asociaciós, intereses, esperanzas, suxerencias, que a unha lle xurdiran naquela chousa nova tal cal, deixándose levar. Escribindo. Non hai moito máis que contar, o resto xa é o proceso, a soedade e a compañía, o terreo de cada unha que fixo o terreo común (común, participativo e aberto da Solaina). Arrincouse coma quen atrinca polo pe unha pataca, o domingo pola tarde no recital, mostrando as patacas dadas nun tempo record, novas, e eos inconvintes de ser aínda pequeñas e coa térra moi apegotada. Considerar a moitos-as poetas mais ca coma labradores, coma recolectores eficaces e bos feirantes (coas palabras colocadiñas en canastros, en tinas, ou en cada serda que lie sae do corpo pra fóra ó animal, prendida unha palabra, ou nunha serda cortada, unha miga dunha palabra). E nos contentos-as porque as patacas botan xoromelos e este libro vense botando fóra. Estivemos considerados de mais, ben atendidos. A Solaina clama ó ceo, e a súa pretensión non é a Capital. Parécenos ben. Celso Fernández Sanmartín
